گوهر شناسی - اسپکتروسکپ

اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ  The Spectroscope

 

اﻳن وﺳﻳﻟﻪ ﺑراي ﺗﺟزﻳﻪ ﻧور ﻋﺑوري از ﮔوﻫر ﻣورد اﺳﺗﻓﺎده ﻗرار ﻣﻲ ﮔﻳرد. و ﺑراي ﮔوﻫرﻫﺎي ﻧﺻب ﺷده و ﻛدر، ﻣﺟزا و ﺧﺎم ﻧﻳز ﻣورد اﺳﺗﻓﺎده ﻗرار ﻣﻲ ﮔﻳرد.

اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺑوﻳژه ﺑراي ﮔوﻫرﻫﺎﻳﻲ اﺳﺗﻓﺎده ﻣﻲ ﺷود ﻛﻪ ﺷﻜﺳت ﺳﻧج (رﻓرﻛﺗوﻣﺗر) ﺑﻪ دﻟﻳل ﺗراش ﺿﻌﻳف، اﻧدﻳس ﺷﻜﺳت ﺑﺎﻻ ﻳﺎ ﻧﺻب ﺷده ﻳﺎ ﮔﻧﺑدي ﺷﻜل ﺑودن ﻣﺷﻜل ﻣﻲ ﺗواﻧد ﺿرﻳب ﺷﻜﺳت آﻧرا اﻧدازه ﮔﻳري ﻛﻧد.

وﺳﻳﻟﻪ اي اﺳت ﻛﻪ ﺑراي ﺟداﺳﺎزي اﻟﻣﺎس ﻫﺎي ﺑﺎ رﻧﮓ ﻃﺑﻳﻌﻲ از اﻟﻣﺎس ﻫﺎي رﻧﮓ ﺷده ﺑﺎ ﺣرارت ﻳﺎ ﭘرﺗودﻳده ﺑﻜﺎر ﻣﻲ رود.

اسپکتروسکپ

 

دو ﻧوع اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ وﺟود دارد

١ـ ﻧوع ﻣﻧﺷوري (Prism type)

٢ـ ﻧوع ﭘراش ﺷﺑﻜﻪ اي (Diffraction Grating type)

 

انواع اسپکتروسکپ

 

ﻧوع ﭘراش ﺷﺑﻜﻪ اي ارزان و از دﻗت ﻛﻣﺗري ﺑرﺧوردار اﺳت. ﻧوع ﻣﻧﺷوري داراي دو اﻣﺗﻳﺎز وﻳژه اﺳت، ﻧور ﺑﻳﺷﺗري وارد ﮔوﻫر ﻣﻲ ﺷود و ﺧواﻧدن ارﻗﺎم ﺑر روي آن راﺣت ﺗر اﺳت. ﻧوع ﻗﺎﺑل ﺣﻣل آن ﻛم دﻗت اﺳت و ﻧﺗﻳﺟﻪ ﭼﻧدان رﺿﺎﻳت ﺑﺧﺷﻲ اراﺋﻪ ﻧﻣﻲ دﻫد. ﻧوع ﻣﻧﺷوري از دو ﻟوﻟﻪ ﻳﻜﻲ ﺑﻟﻧدﺗر و دﻳﮕري ﻛوﺗﺎه ﺗر ﺗﺷﻜﻳل ﺷده اﺳت. ﻟوﻟﻪ ﺑﻟﻧدﺗر ﻫﻣﺎن اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ و ﻟوﻟﻪ ﻛوﺗﺎه ﺗر درﺑرﮔﻳرﻧده ﻣﻗﻳﺎس ﻣدرج روﺷﻧﻲ اﺳت. ﻫر ﮔوﻫر از ﻃﻳف ﺟذﺑﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﺑرﺧوردار اﺳت ﻛﻪ ﻣﺗﺄﺳﻓﺎﻧﻪ در ﺗﻣﺎم ﺣﺎﻻت ﻣﺷﻬود ﻧﻳﺳت.

 

ﭼﮕونگی ﺑﻜﺎرﮔﻳری اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ

ﻗﺑل از ﺑﻜﺎرﮔﻳري اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﻧوري ﻗوي ﺑﻜﺎرﺑرده و از ﻃرف ﭼﺷﻣﻲ ﺑدرون آن ﻧﮕﺎه ﻛﻧﻳد. در اﻳن ﺣﺎﻟت ﺑﺎﻳد ﻃﻳف ﻛﺎﻣل رﻧﮕﻳن ﻛﻣﺎﻧﻲ را از ﻗرﻣز در ﻳﻚ اﻧﺗﻬﺎ ﺗﺎ ﺑﻧﻓش در اﻧﺗﻬﺎي دﻳﮕر ﻣﺷﺎﻫده ﻛﻧﻳد (در ﻫﻓت رﻧﮓ).

در ﻧوع ﭘراش ﺷﺑﻜﻪ اي، ﻃﻳف رﻧﮓ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻟﻪ ﻳﻜﺳﺎﻧﻲ ﻗرار دارﻧد. اﻣﺎ در ﻧوع ﻣﻧﺷوري ﻓواﺻل ﻃﻳﻓﻲ ﻳﻜﺳﺎن ﻧﺑوده و در ﻃرف آﺑﻲ ﺑﻧﻓش ﻓﺎﺻﻟﻪ ﺑﻳﺷﺗري دارﻧد. ﺑﺎ دﻳد از درون ﮔوﻫر ﺧﻃوﻃ ﻳﺎ ﻧوارﻫﺎي ﺳﻳﺎﻫﻲ ﻇﺎﻫر ﻣﻲ ﺷود ﻛﻪ ﻣرﺑوﻃ ﺑﻪ ﺟذب ﻃول ﻣوج در آن ﮔوﻫر ﺧﺎص اﺳت. ﻧﺧﺳت ﮔوﻫري ﻣﺎﻧﻧد دﻣﺎﻧﺗوﺋﻳد را ﺑر روي اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ آزﻣﺎﻳش ﻛﻧﻳد. دو ﺧﻃ ﻗوي ﻳﻜﻲ در اﻧﺗﻬﺎي ﺑﻧﻓش 440nm و دﻳﮕري در اﻧﺗﻬﺎي ﻗرﻣز ﻧزدﻳﻚ ﺑﻪ 700nm ﻣﺷﺎﻫده ﺧواﻫﻳد ﻛرد. در ﺑﻗﻳﻪ ﻃﻳف رﻧﮓ ﻫﺎي زﻳﺑﺎﻳﻲ را ﺧواﻫﻳد دﻳد. ﺳﭘس ﻣراﺣل زﻳر را دﻧﺑﺎل ﻛﻧﻳد:

١ـ ﻧور ﻗوي ﺑﻜﺎر ﺑﺑرﻳد. از ورود ﻧورﻫﺎي اﺿﺎﻓﻲ ﺑﻪ اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺟﻟوﮔﻳري ﻛﻧﻳد. ﺑﻬﺗر اﺳت ﺑﻜﺎرﮔﻳري اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ در اﺗﺎق ﺗﺎرﻳﻚ ﺻورت ﭘذﻳرد.

٢ـ اﮔر ﮔوﻫر ﺷﻓﺎف ﺗﺎ ﻧﻳﻣﻪ ﺷﻓﺎف اﺳت آﻧرا ﺑﻳن ﻧور و اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﻗرار دﻫﻳد. اﮔر ﮔوﻫر ﻛدر اﺳت (ﻣﺎﻧﻧد ﻓﻳروزه) از ﻧور ﺑﺎزﺗﺎﺑﻲ اﺳﺗﻓﺎده ﻛﻧﻳد. ﺑراي ﮔوﻫرﻫﺎي ﺗﻳره و ﺳﻳﺎه از ﻧور ﻗوي Fiber Optic اﺳﺗﻓﺎده ﻛﻧﻳد.

٣ـ اﮔر ﺧﻃوﻃ ﻣﺷﺎﻫده ﻧﺷد ﺷﻜﺎف ﺗﻧﻇﻳم ﻧور را ﺗﻧﻇﻳم ﻛﻧﻳد آﻧرا ﺑﺎزﺗر ﻳﺎ ﺗﻧﮓ ﺗر ﻛﻧﻳد. اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺑدون اﻳن ﺗﻧﻇﻳم ﻛﻧﻧده ﺗوﺻﻳﻪ ﻧﻣﻲ ﺷود.

٤ـ اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺑﺎﻳد ﺛﺎﺑت ﺑﺎﺷد. اﮔر ﺛﺎﺑت ﻧﺑﺎﺷد ﺧﻃوﻃ وﻃﻳف ﻣﺣو ﻣﻲ ﺷوﻧد. ﺑﻧﺎﺑراﻳن ﻧوع ﺛﺎﺑت آن ﺗوﺻﻳﻪ ﻣﻲ ﺷود.

٥ـ ﮔوﻫر را از ﭼﻧد ﺟﻬت آزﻣﺎﻳش ﻛﻧﻳد. اﮔر ﺑﺎزﻫم ﺧﻃوﻃ ﻣﺷﺧص ﻇﺎﻫر ﻧﺷد، زاوﻳﻪ ﺗﺎﺑش ﻧور را ﺗﻐﻳﻳر دﻫﻳد.

٦ـ از ﻧور دﻫﻲ زﻳﺎد ﻛﻪ ﺑﺎﻋث ﮔرم ﺷدن ﮔوﻫر ﻣﻲ ﺷود اﺣﺗراز ﻛﻧﻳد. ﮔرم ﺷدن ﻋﻼوه ﺑر اﻳﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﮔوﻫر ﺻدﻣﻪ ﻣﻲ زﻧد ﺑﺎﻋث ﻣﺣو ﺷدن ﺧﻃوﻃ ﻃﻳﻓﻲ ﻧﻳز ﻣﻲ ﺷود.

٧ـ اﻧﺗﻇﺎر اﻧﻃﺑﺎق ﻛﺎﻣل ﻃﻳف ﺑﺎ ﺟداول اﺳﺗﺎﻧدارد را ﻧداﺷﺗﻪ ﺑﺎﺷﻳد اﮔر ﻧزدﻳﻚ ﺑﻪ آن ﺑود ﻛﺎﻓﻲ اﺳت.

 

اسپکتروسکپ پراش شبکه ای

اسپکتروسکپ منشوری

 

در زﻳر ﺑﻪ ﭼﻧد ﻧﻣوﻧﻪ از ﺑﻜﺎرﮔﻳري ﻧﺗﺎﻳج اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜﭘﻲ اﺷﺎره ﻣﻲ ﺷود

 

اﻟﻜﺳﺎﻧدرﻳت

اﻟﻜﺳﺎﻧرﻳت ﻃﺑﻳﻌﻲ و ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ ﻫردو ﻳﻚ زوج ﺧﻃ ﺗﻳره در ﻧﺎﺣﻳﻪ ﻗرﻣز در 680 و 678 اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫﻧد. ﻳﻚ داﺑﻟت ﺿﻌﻳف دﻳﮕر ﻣﻣﻜن اﺳت در 650 و 640 داﺷﺗﻪ ﺑﺎﺷﻧد. ﻫﻳﭼﻜدام از ﮔروه ﻫﺎي ﻛروﻧدوم و اﺳﭘﻳﻧل ﻛﻪ ﺗﻐﻳﻳر رﻧﮓ ﻣﻲ دﻫﻧد و ﻣﺷﺎﺑﻪ اﻟﻜﺳﺎﻧدرﻳت ﻫﺳﺗﻧد، اﻳن ﺧﻃوﻃ را ﻧدارﻧد.

 

اﻟﻣﺎس ﻫﺎي رﻧﮓ ﻫﺎي ﻓﺎﻧﺗزي

دﻳدن ﺧﻃوﻃ در اﻟﻣﺎس ﻫﺎ ﺑﺳﻳﺎر ﻣﺷﻜل اﺳت ﻣﮕر اﻳﻧﻜﻪ ﺳرد ﺷوﻧد. ﺑﺎ ﻳخ ﺧﺷﻚ آﻧرا ﺳرد و ﻣﻌﻣوﻻ اﻟﻣﺎس ﻫﺎي ﺑﻬﺳﺎزي ﺷده ﺧﻃوﻃ ﺑﻳﺷﺗري را ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارﻧد و اﮔر ﺑﺧش ﻗرﻣز ﺧﺎﻛﺳﺗري ﻳﺎ ﺳﻳﺎه ﺑﻪ ﻧﻇر ﺑرﺳد، ﻣﺷﻜوک ﺑﻪ ﺑﻬﺳﺎزي اﺳت.

ﺗوﺟﻪ: اﮔر ﺧﻃ 592 ﻣﺷﺎﻫده ﺷد، دﻟﻳل ﻣﺛﺑﺗﻲ ﺑر ﺑﻬﺳﺎزي اﻟﻣﺎس اﺳت. اﮔر ﻧﺑود ﺧﻃ 498 و 504 را ﻧﮕﺎه ﻛﻧﻳد ﻫر دو در اﻟﻣﺎس ﻫﺎي ﻃﺑﻳﻌﻲ ﻇﺎﻫر ﻣﻲ ﺷوﻧد. اﻣﺎ در ﻧوع ﺑﻬﺳﺎزي ﺷده 498 ﻗوي ﺗر اﺳت.

 

ﺳﻓﺎﻳر آﺑﻲ

ﺗﻣﺎم ﺳﻓﺎﻳرﻫﺎي آﺑﻲ ﻃﺑﻳﻌﻲ ﺧﻃﻲ در ﻣﻧﻃﻗﻪ ﺑﻧﻓش ﻃﻳف در 450 ﻧﺷﺎن ﻣﻲ دﻫﻧد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﻣﻳق ﺗر ﺷدن رﻧﮓ ﺳﻓﺎﻳر ﺑﺎرزﺗر ﻣﻲ ﺷود. ﺳﻓﺎﻳرﻫﺎي آﺑﻲ ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ ﺑﻪ ﻫﻣراه اﺳﭘﻳﻧل آﺑﻲ ، ﺗﺎﻧزاﻧﻳت و ﺷﻳﺷﻪ اﻳن ﺧﻃ را ﻧﻣﺎﻳش ﻧﻣﻲ دﻫﻧد.( اﺧﻳرا ﺳﻓﺎﻳر ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ Chatham وارد ﺑﺎزار ﺷده ﻛﻪ اﻳن ﺧﻃ را ﻧﺷﺎن ﻧﻣﻲ دﻫد.)

 

ﮔﺎرﻧت دﻣﺎﻧﺗوﺋﻳد

اﻧدﻳس ﺷﻜﺳت دﻣﺎﻧﺗوﺋﻳد ﺑﺎﻻ اﺳت ﺑﻃورﻳﻜﻪ ﺷﻜﺳت ﺳﻧج ﭼﻳزي را ﻧﺷﺎن ﻧﻣﻲ دﻫد. ﺑﻧﺎﺑراﻳن اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺑراي ﺗﺷﺧﻳص آن ﺑﺳﻳﺎر ﻣؤﺛراﺳت. ﮔوﻫر ﺳﺑز ﻋﻣﻳق ﻳﻚ زوج ﺧﻃ در اﻧﺗﻬﺎي ﻗرﻣز در ﺣدود 700 ﻫﻣراه ﺑﺎ اﺣﺗﻣﺎﻻ ﻳﻚ زوج ﺿﻌﻳف در ﻗرﻣز ﻧﺎرﻧﺟﻲ در ﺣدود 625 و 645 ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارد. ﮔوﻫر ﺳﺑز زرد ﻳﻚ ﺑﺎﻧد ﻗوي در ﻣﻧﻃﻗﻪ ﺑﻧﻓش در 440 ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارد.

 

ژادﺋﻳت ﺳﺑز ﻃﺑﻳﻌﻲ

ﻳﻚ ﻣﺟﻣوﻋﻪ ﺳﻪ ﺧﻃﻲ در 685,660,630 ﺑﻪ ﺗرﺗﻳب ﺷدت از ﺑﻳﺷﺗر ﺑﻪ ﻛﻣﺗر اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫد. اﻳن ﻃرح در ژادﺋﻳت ﺳﺑز رﻧﮓ ﺷده ﻳﺎ ﻣواد دﻳﮕر رﻧﮓ ﺷده ﻣﺷﺎﺑﻪ دﻳده ﻧﻣﻲ ﺷود.

اسپکتروسکپ

 

نتایج تصویری برخی از سنگ های بررسی شده توسط اسپکتروسکپ

 

نتایج اسپکتروسکپ

 

یاقوت قرمز در اسپکتروسکپ

 

زمرد در اسپکتروسکپ

 

گارنت اسپکتروسکپ

 

نتایج اسپکتروسکپ

نظرات (۰)

شما هم میتوانید اگر اطلاعاتی درباره گوهر شناسی - اسپکتروسکپ دارید ،در این قسمت وارد کنید.

    ثبت نظر